Partycypacja społeczna w Krakowie

Partycypacja społeczna może przybierać formę różnego rodzaju konsultacji społecznych, zbierania opinii i wniosków od zainteresowanych stron, a także prowadzenie naboru konkretnych pomysłów i projektów, które następnie są poddawane ocenie ogółu mieszkańców.

Partycypacja społeczna w Krakowie
Fot. Unijne Oblicze Krakowa

Zgodnie z definicją profesora Jerzego Hausnera[1] partycypacja społeczna oznacza udział obywateli w zarządzaniu sprawami społeczności, której są członkami. Udział ten może przybierać formę różnego rodzaju konsultacji społecznych, zbierania opinii i wniosków od zainteresowanych stron, a także prowadzenie naboru konkretnych pomysłów i projektów, które następnie są poddawane ocenie ogółu mieszkańców.

Coraz większe nakłady finansowe samorządów na inwestycje oraz zasilanie budżetów lokalnych środkami z funduszy Unii Europejskiej powoduje wzrost liczby planowanych i realizowanych przedsięwzięć. Ich realizacja przez samorządy pozytywnie wpływa na poprawę warunków życia, jednakże często powoduje protesty mieszkańców, co może skutkować opóźnieniami w realizacji lub nawet wstrzymaniem zaplanowanych działań. Powstawaniu konfliktów społecznych można zapobiec, przeprowadzając już na etapie opracowania projektu konsultacje społeczne, pozwalające z jednej strony zaangażować społeczność lokalną we współtworzenie polityki rozwoju miasta, a z drugiej wypracować konsensus w zakresie sposobu realizacji danego przedsięwzięcia.

Wspólne omawianie przyszłych zamierzeń przyczynia się również do identyfikowania się mieszkańców z projektami oraz brania odpowiedzialności za sprawy dotyczące najbliższego sąsiedztwa. To z kolei pozytywnie wpływa na integrację społeczności lokalnej.

Wzmocnienie aktywności społecznej mieszkańców jest również celem wielu programów i projektów Unii Europejskiej. Wiele projektów jest finansowanych m.in. z Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (finansowany z Europejskiego Funduszu Społecznego), z programu Urbact II (finansowany z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego) czy też z Norweskiego Mechanizmu Finansowego.

Od 2006 roku działa w Krakowie Miejski Ośrodek Wspierania Inicjatyw Społecznych, który ma na celu rozwój wolontariatu, współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz integracji i aktywizacji społeczności lokalnej.

Strona MOWIS:  MOWIS

W sierpniu 2014 roku wspólnie z Fundacją Biuro Inicjatyw Społecznych rozpoczęto realizację projektu pn. „Kraków rozwija konsultacje społeczne” Kraków rozwija konsultacje społeczne.Celem projektu ma być poprawa jakości konsultacji społecznych prowadzonych w Krakowie, ich promocja, zwiększenie ilości spotkań, ulepszenie ich formy i treści, a także rozwój kompetencji osób które prowadzą takie konsultacje.

 

Programem Unii Europejskiej który zakłada czynny udział mieszkańców w każdym realizowanym projekcie jest Urbact II. W ramach realizacji każdego projektu wymagane jest powołanie tzw. Lokalnej Grupy Wsparcia, w skład której wchodzą osoby zainteresowane w wypracowaniu planu działania. Mogą to być urzędnicy, naukowcy, przedsiębiorcy, członkowie organizacji pozarządowych, ale w szczególności mieszkańcy obszaru miasta, na którym wdrażany będzie projekt. To bowiem oni będą jego późniejszymi odbiorcami, a więc to oni w szczególny sposób powinni być zainteresowani we współdecydowaniu o rezultacie danego projektu.

Więcej o programie: link do polskiej strony: www.urbact.pl oraz oficjalnej unijnej: www.urbact.eu.

W ramach programu Urbact II realizowany był w latach 2008-2011 projekt SUITE, który dotyczył przygotowania Lokalnego Planu Działania dla miasta Krakowa, dotyczącego strategii dla budownictwa mieszkań komunalnych. W ramach projektu była również prowadzona kampania społeczna, promująca takie działania jak np: budowa mieszkań komunalnych, korzystanie przez zarządców ze wsparcia finansowego na remonty elewacji kamienic lub termomodernizację, korzystanie przez najemców z dostępnych form wsparcia, uczestniczenie w programie dobrowolnych zamian.

Aktualnie w Krakowie realizowany jest projekt pn USER, który dotyczy rewitalizacji zdegradowanych obszarów miasta. Tematem projektu jest rehabilitacja obszaru osiedla Azory. Jednym z głównych zadań było powołanie Lokalnej Grupy Wsparcia, w skład której weszli m.in. liderzy lokalnych społeczności, reprezentanci właścicieli i zarządców nieruchomości, podmiotów gospodarczych działających na terenie osiedla, jednostek i instytucji infrastruktury społecznej takich, jak przedszkola, szkoły, domy kultury, organizacje sportowe, radni dzielnicowi, przedstawiciele wybranych wydziałów Urzędu Miasta oraz eksperci zewnętrzni. Podczas cyklicznych spotkań wspólnie opracowują Lokalny Plan Działania dla poprawy jakości przestrzeni publicznej na osiedlu Azory.

Link do krakowskiej strony projektu USER: Projekt USER

 

Aby mieszkańcy Krakowa mogli mieć wpływ na podejmowane decyzje dotyczące inwestycji i projektów miejskich w Krakowie, w 2008 roku w Urzędzie Miasta powstał Serwis Dialoguj Jego celem jest zapoznawanie Krakowian z planowanymi inwestycjami i projektami, przekazywanie  informacji o konsultacjach społecznych, a co najważniejsze prowadzenie tych konsultacji za pośrednictwem Internetu.

Link do serwisu: Dialog społeczny

 

Mieszkańcy mogą mieć również wpływ na kształt i rozwój otaczającego ich sąsiedztwa poprzez opiniowanie i wnioskowanie zmian w opracowywanych dokumentach planistycznych tj.  studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego.

Studium określa politykę zagospodarowania przestrzennego gminy dla jej całego obszaru. Z kolei plan miejscowy stanowi podstawę planowania przestrzennego w gminie: ustanawia przepisy powszechnie obowiązujące na danym terenie, będące podstawą wydawania decyzji administracyjnych. Gminy mają ustawowy obowiązek konsultowania przygotowywanych do uchwalenia miejscowych planów. Z kolei udział społeczeństwa lokalnego w procedurze sporządzania i uchwalania studium wynika stąd, iż plany miejscowe muszą być zgodne z tym dokumentem, a to powoduje, że pośrednio oddziałuje on na sytuację prawną właścicieli nieruchomości. W związku z tym, jeśli właściciel gruntów nie miałby wpływu na projekt studium, to właściwie jego udział w procesie tworzenia planów miejscowych byłby w znacznym stopniu ograniczony.

Link do serwisu planowania przestrzennego: Planowanie przestrzenne

 

Także podczas prowadzenia procesów rewitalizacyjnych, ściśle związanych z planowaniem przestrzennym, przewidywany jest udział mieszkańców i innych zainteresowanych podmiotów (jak np. przedsiębiorców). W długim procesie opracowywania programów rewitalizacji element konsultacji społecznych zajmuje bardzo ważne miejsce. Konsultacje mogą mieć charakter twórczy: zbierane są pomysły lub projekty od mieszkańców i zainteresowanych podmiotów albo jedynie mają charakter zbierania opinii odnośnie wypracowanych przez urzędników rozwiązań.

Link do serwisu: Rewitalizacja w Krakowie

 

Jedną z najnowszych form konsultacji społecznych stanowi budżet obywatelski, który jest narzędziem umożliwiającym mieszkańcom faktyczne współdecydowanie o wydatkowaniu części środków z lokalnego budżetu na zadania leżące w kompetencji gminy.

Zasadniczym celem budżetu obywatelskiego jest większe otwarcie na głos samych mieszkańców, poprzez włączenie ich do dyskusji na temat priorytetów społeczności lokalnej.

Link do serwisu dotyczącego budżetu obywatelskiego: Budżet obywatelski.

 

 



[1] „Komunikacja i partycypacja społeczna” – podręcznik pod red. Prof. J. Hausnera, Kraków 1999 r.

Pokaż metkę
Osoba publikująca: BEATA PIŚKIEWICZ-BYCZYŃSKA
Podmiot publikujący: Unijne Oblicze Krakowa
Zobacz także